Ezagutza partekatuaren esparruan Elon Musken xAI konpainiak urrats ausarta egin du, baina ez inor axolagabe utziko duen moduan. Enpresak aurkeztu duen Grokipedia izeneko online entziklopedia berriak Wikipedia-ren alternatiba izan nahi du, baina desberdintasun nagusi batekin: ez dago boluntarioen komunitatearen mende, baizik eta Grok izeneko adimen artifizialak automatikoki sortutako edukietan oinarritzen da.
Gaur egun, proiektuaren 0.1 bertsioa mundu mailan eskuragarri dago, eta 885.000 artikulu baino gehiago jasotzen ditu. Hala ere, lehen kritikak ez dira itxaron: hainbat sarreren joera ideologiko nabarmenak agerian utzi du Grokipediaren objektibotasuna ez dela guztiz bermatua.
Edukien trataera: polemika pizten duten adibideak
Zenbait gai nola jorratzen diren ikusita, erabiltzaile askok ikuspegi ideologiko partziala sumatu dute. Adibidez, “Euskadi” terminoak ez du artikulurik, eta “vasco” hitzak soilik bi lerrotan laburbiltzen du herriaren historia. Baina polemikarik handiena eduki historiko eta sozial batzuen aurkezpenak sortu du:
Francoren figura, adibidez, aurkezten da “Bigarren Errepublikako ezegonkortasunari eta indarkeria iraultzaileari amaiera eman zion buruzagi gisa”. Beste artikulu batzuek, berriz, esklabotza edo HIESaren jatorria bezalako gaietan justifikazio ideologiko arriskutsuak jasotzen dituzte; azken kasuan, Grokipediak baieztatzen du “gay pornografia izan zela gaixotasunaren hedapenaren sustatzaileetako bat”.Gainera, edukien arteko oreka ere zalantzan jarri da: Donald Trump-i eskainitako sarrerak 20.000 hitz ditu, eta, aldiz, kultura edo gizarte gai ugarik apenas lerro batzuk betetzen dituzte.
xAIk “egia partekatzeko” tresna gisa aurkezten du
xAI konpainiaren arabera, Grokipedia “kode irekiko ezagutza-gordailua” da, “egia zabaltzeko helburua” duena. Oraingoz, ez du irudirik ezta edizio libreko sistemarik ere, eta artikulu guztiak automatikoki sortzen dira Grok AIaren bidez.
Elon Muskek, bere aldetik, X (Twitter ohia) sarean adierazi du bere entziklopedia «Wikipedia baino hobea» dela eta «denborarekin hobetuko dela». Haren arabera, Grokipedia «informazioaren fidagarritasuna eta ikuspegi objektiboa» bermatzeko sortu da, nahiz eta kritikek kontrakoa iradoki.
Wikimedia Fundazioaren erantzuna: “Ezagutza librea ez da arriskuan”Bestalde, Wikimedia Fundazioaren bozeramaile Lauren Dickinsonek gogorarazi du antzeko proiektu asko sortu direla urteotan, eta horrek ez duela Wikipediaren jarduna oztopatuko. «Wikipediak doako eta fidagarri den ezagutza partekatua eskaintzen jarraituko du, boluntarioen komunitate zabal bati esker», azaldu du.
Dickinsonek gaineratu du, gainera, «Grokipediak ezin duela Wikipediatik guztiz bereizi, haren datu ireki eta egitura publikoak erabiltzen dituelako bere edukien oinarri modura».
Ezagutza automatizatua ala komunitatean eraikia?
Grokipediaren agerpenak ezagutza eta adimen artifizialaren arteko harremanaz piztu du eztabaida. Teknologiaren zaleek informazioaren demokratizazioaren aukera ikusten dute proiektuan, baina beste askok manipulazioaren eta joera ideologikoaren arriskuak ikusten dituzte atzean.
Momentuz, Grokipedia esperimentazio-fasean dago, baina bere lehen urratsek galdera sakonak utzi dituzte airean: zein da “egia” automatizatuaren muga, eta nork erabakitzen du zein ezagutza partekatu behar den?
