Nafarroako hezkuntza komunitatean egindako azterketa berriak errealitate kezkagarria jarri du mahai gainean: ikasleen %54k aitortu dute azken ikasturtean jazarpen mota bat edo gehiago jasan dutela –fisikoa, hitzezkoa, soziala edo psikologikoa–. Datu horrek, aurreko bi urteetako txostenekin alderatuta, sei puntuko jauzia dakar, eta hezkuntza sisteman bizi den tentsio emozionalaren adierazle zuzen bihurtu da.
Ikerketa zabala UNED Iruñeko Adimen Emozionalaren Katedrak gidatu du, Nafarroako Kutxa Fundazioaren laguntzarekin, eta 3.410 ikasleren eta 1.481 irakasleren lekukotasun anonimoetan oinarritu da. Lehen Hezkuntzako azken mailak, DBH, Batxilergoa eta Lanbide Heziketa hartu dira kontuan, Nafarroako errealitate oso heterogeneoa islatuz.
Erasotzaile rolaren normalizazioa, datuek erakusten duten moduan, goranzko joeran
Azterketak ez du soilik biktimen egoera neurtu. Are gehiago kezkatzen duena da jazartzaileen ehunekoa %32tik %46ra igaro dela urte bakarrean. Gehiegizko igoera honek aho bateko kezka sortu du ikerketaren arduradunen artean, eta txostenean berariaz jasotzen dute «gorakada garrantzitsu eta kezkagarria» dela.
Behatzaileen kopurua, aldiz, ia ez da aldatu: LHko ikasleen %62k eta DBHkoen %61ek jazarpen egoeraren bat ikusi dute zuzenean. Datuek iradokitzen dute jazarpenaren presentzia handitu bada ere, ingurukoen isiltasuna edo ezinbesteko pasibotasuna bere horretan mantendu dela.
Bakardadearen arrastoa: bi roletan –biktima eta erasotzaile– presente
Ikerketa honen beste berezitasunetako bat bakardade sentimenduen azterketa izan da. Lehen aldiz, dimentsio hori modu sakon eta kuantitatiboan neurtu zaie Nafarroako milaka ikasleri. Oraindik ez dago konparazio estatistikorik balio “normal” bat ezartzeko, baina ondorioa argia da: bakardadeak bi muturretara eragiten du.
Bakarrik sentitzen diren ikasleak jazarpenaren biktima izateko joera handiagoa dute. Baina, harrigarriena, zera da: erasotzaileak ere bakardade handiagoa duten ikasleen artean daudela. Sentimendu horiek isilean bizi dituzte, adibidez: «baztertua sentitzen naiz, besteek ahaztuta», «ez dut inor fidagarri», edo «jendea inguruan izan arren, bakarrik nago barrutik».
Txostenak ondorioztatzen duena da ahultasun emozionala ez dela biktimen ezaugarria soilik; jazarpen portaeren sustraietan ere badagoela.
Irakasleen ongizate emozionala: neke handia, baina zinismo gutxi
Hezkuntza sistemaren beste zutabe nagusiari ere erreparatu zaio: irakasleei. Burnout edo laneko higadura emozionala aztertu dute, eta emaitzen arabera, Nafarroako irakasle gehienek ez dute talde gisa erretze maila larririk. Hala ere, ñabardura garrantzitsuak daude:
- %7k neke emozional oso handia agertu dute; askotan sentitzen dira itota, nekatuta edo mugaren ertzean.
- Zinismo mailak oso baxuak dira, eta horrek erakusten du irakasleen gehiengoak atxikimendu eta arduraz lan egiten duela.
- Lorpen pertsonalaren pertzepzioa normala da; ez da desmotibazio larriaren arrastorik antzeman.
Generoaren araberako aldeak ere ikusi dira: emakume irakasleek neka handiagoa sentitzen dute, eta gizonek zinismo apur bat handiagoa. DBHko eta LHko etapetan dira nabarmenagoak aldeak.
Zergatik garrantzitsua da adimen emozionala? Ondorioek argi uzten dute: babes tresna nagusia da
Azterketaren amaieran, txostenak argi uzten du jazarpenaren eta bakardadearen aurrean adimen emozionalak jokatzen duela rol nagusia. Ikerketaren arabera:
- Ongizate pertsonala eta harreman sozial osasungarriak lotuta daude adimen emozionalarekin.
- Hezkuntza emozionala beharrezkoa da ikastetxeetan, bai ikasleentzat, bai irakasleentzat.
- Adimen emozional txikiagoa duten ikasleek arrisku handiagoa dute jazarpen egoeretan sartzeko –edo sufritzeko–.
Horregatik, txostenak argi dio: hezkuntza emozionala ez da aukera bat; premia bat da. Eta Nafarroan egindako azterketa honek lehen aldiz utzi du ikusgai zein estu lotuta dauden ahultasun emozionala, bakardadea eta jazarpena.
