Txakurraren jatorriari buruzko eztabaidan, Science aldizkarian argitaratutako ikerketa batek mugarri berri bat proposatzen du: otsoarekiko bereizketa uste zena baino lehenago irakurtzen da hezurretan. Egileek diotenez, duela 11.000 urte inguruko animalia horiek jada ez dira “otso” huts gisa azaltzen, baizik eta «ezaugarri propioak» dituzten txakur-eredu gisa, eta aldaketa hori gizakiekin elkarbizitzen hasten den unearekin lotzen da.
Lagin erraldoia eta tresna zehatzak: 50.000 urteko ibilbidea
Ondorio horretara iristeko, ikertzaileak ez dira adibide solteetan oinarritu. Guztira 643 burezur batu eta alderatu dituzte, 50.000 urteko tarte zabal batean kokatuta. Neurketa tradizionalen ordez, hiru dimentsiotako ereduak sortu dituzte eta teknika morfometriko aurreratuak erabili, formaren xehetasun txikienak ere modu sistematikoan konparatzeko.
Holozenoaren atarian: txakur-itxura finkatzen den unea
Azterketak erakusten duenez, Holozenoaren hasierako garaietan, duela 11.000 urte inguru, «txakur-morfologia argia» ageri da jada. Are esanguratsuagoa dena: garai hartako txakurrek ez dute itxura bakarra, baizik eta «aldakortasun fenotipiko nabarmena» dute. Hau da, tamainan eta forman alde handiak azaltzen dira, eta hori guztia arraza modernoen hazkuntza selektiboaren logika ezarri baino askoz lehenago.
Zergatik gertatzen da hain goiz? Puzle bereko hainbat pieza
Ikerketaren arabera, aldaketa hori ez da azalpen bakar batera mugatzen. Prozesua osatzen dute, besteak beste, «gizakien eraginak», «klimaren baldintzek», «historia demografikoak» eta «elikaduran izandako aldaketek». Faktore horiek batera mugitzen direnean, gorputzaren egiturak bide berriak hartzen ditu: aniztasun fisikoa hazten da, eta bereziki nabari bihurtzen da tamainan eta forman.
Gaur egungo aniztasunaren oinarriak: joera zaharra, gero areagotua
Lanak iradokitzen du gaur egun ezagutzen dugun aniztasun ikusgarria ez dela dena azken mendeetako kontua. Aitzitik, dibertsifikazioaren erroak lehenago finkatzen hasten dira, eta gero, azken mendeetako hazkuntzak joera hori «areagotu» egiten du. Hortaz, burezur zaharrek kontatzen duten istorioan, txakurra ez da soilik otsoaren “ondorengoa”: gizakiekin harreman estuan, goizetik bertatik, norabide propioa hartzen duen animalia da.
