Espainiako Estatuko Auzitegi Gorenak argi utzi du telelanaren antolaketa langile bakoitzarekin sinatutako akordio indibidualen bidez egiteak ez duela zertan, berez, askatasun sindikala edo negoziazio kolektiborako eskubidea urratu. Efe agentziak eskuratu duen azaroaren 11ko epaiak Alternativa Sindical de Clase (ASC) sindikatuak jarritako kasazio-errekurtsoa atzera bota du, eta, horrenbestez, Auzitegi Nazionalak 2024ko maiatzean emandako ebazpenaren ildoa sendotu du.
Gorenaren gizarte-arloko salaren irakurketa nagusia da telelana borondatezkotasunean oinarritzen denez, telelan-akordioak ere oinarri hori islatu behar duela, eta hori ezin dela automatikoki ordezkatu izaera orokorreko formula batekin.
Nola piztu zen gatazka: enpresaren neurriak eta sindikatuaren salaketa
Auziaren muina Ayesa enpresak hartutako erabakian dago. Zerbitzu digitalen konpainiak telelan sistema bat martxan jartzea erabaki zuen, banakako akordioak erabilita. ASC sindikatuak, ordea, pauso hori ez zuen ontzat eman, eta gatazka kolektiboko salaketa jarri zuen, enpresak telelanaren baldintzak langileen ordezkariekin negoziatu beharko lituzkeela defendatuz. Sindikatuaren planteamenduaren arabera, horrelako aldaketak ez dira “pertsona bakoitzaren” kontu huts, lan-baldintzak direlako eta, ondorioz, negoziazio kolektiboaren eremuan kokatu beharko liratekeelako.
Ayesaren argudioa: osasuna eta antolaketa malguagoa
Enpresak, bere aldetik, erabakia pandemiaren testuinguruarekin lotu zuen: koronabirusaren ondorioz eta osasun-arriskuak kontuan hartuta, lan presentziala eta telelana konbinatzen zituen sistema bat egokiagoa zela azaldu zuen, jarduera eta proiektu bakoitzaren aukeren arabera.
Auzitegiek zer erabaki dute: negoziazio kolektiboa ez da derrigorrezkoa telelan-akordioetan
Auzitegi Nazionalak lehenik, eta Auzitegi Gorenak ondoren, ondorioztatu dute telelanari buruzko akordioak eta haien baldintzak ez direla nahitaez negoziazio kolektiboaren xede izan behar. Horrez gain, epaiek azpimarratu dute telelanaren inguruan sortutako desadostasun guztiak ezin direla automatikoki askatasun sindikalaren babeserako prozedura berezian sartu: bide horrek oinarrizko eskubide baten urraketa egon dela frogatzea eskatzen du, eta epaileen esanetan, kasu honetan eztabaida hori beste ibilbide juridiko batzuetara bideratu behar litzateke, prozesu kolektibo edo indibidualetara, alegia.
Deskonexio digitala: politika badago eta ordezkaritzari entzunda dago
Ebazpenek deskonexio digitalaren kontua ere ukitu dute. Auzitegi Nazionalak azaldu bezala, deskonexioari buruzko politika enpresak prestatu du langileen legezko ordezkaritzari entzun ostean, eta, gainera, deskonexio-eskubidearen markoa sektoreko hitzarmen kolektiboan jasota dago. Horren ondorioz, ez du ikusi eskubide horren urraketarik.
Gorenaren gako nagusia: telelan-akordioa ezin da “kolektiboki ordezkatu”
Auzitegi Gorenak bere arrazoibidean pisu berezia eman dio ideia honi: telelan-akordioa «nahitaez banakakoa» izatea logikoa dela, borondatezkotasun printzipioaren adierazpen delako. Horregatik, ondorioztatzen du akordio hori «ezin dela ordezkatu» izaera kolektiboko itun edo hitzarmen baten bidez.
Zer ondorio praktiko uzten du epaiak
Epaia irakurrita, telelana borondatezko moduan antolatu nahi duten enpresek badute oinarri juridiko sendoa banakako akordioen bidea erabiltzeko. Alabaina, epaiek ere argi uzten dute eztabaidak sortzen direnean, auzia ez dela automatikoki eskubide sindikalen urraketa gisa planteatu behar: kasuaren arabera, beste prozedura batzuetan aztertu beharko litzateke.
