Osakidetza prestaketa lanetan murgilduta dago ‘El Viaje de Mangols’ programaren jarraipen-fase berriarekin. Tresna hori Lehen Arretako kontsultetan erabiltzen da haur-obesitatea eta gehiegizko pisua lantzeko, eta gaur egun EAEn ehunka familia ari dira parte hartzen —ia 450, Osasun Sailak emandako datuen arabera—. Bigarren zatiaren asmoa da tratamendua bukatutakoan etor daitezkeen “laxatze” urte horietan laguntza-sarea ez etetea: ohitura osasungarriak mantentzea eta, bide batez, osasun emozionala ere lantzea. Abian jartzea 2026ko lehen seihilekorako aurreikusi dute.
Sari batek indartu duen bultzada
Proiektuak aitortza ofiziala ere jaso du berriki: NAOS Estrategiaren saria eman diote. Sariketa horrek obesitatea prebenitzea du helburu, elikadura osasungarria eta jarduera fisikoa sustatuz, eta urtero banatzen du Espainiako Elikagaien Segurtasun eta Nutrizio Agentziak (AESAN), ministerioaren babesarekin. Osakidetzarentzat, saria seinale argia da: haurren gehiegizko pisuaren aurrean erabiltzen ari diren eredua bide onetik doa.
Oinarrian dagoen arazoa: gehiegizko pisua, oso presente
Programak 2021ean hasi zuen hedapena Osakidetzako Lehen Arretako sarean, eta helburu zuzena du: 7 eta 14 urte arteko adingabeen artean gehiegizko pisuak eta obesitateak duen eragina arintzea. Osasun Sailak gogorarazi du adin-tarte horretan arazoa ez dela salbuespena, baizik eta adingabeen %35 ingururi eragiten dion errealitatea. Horregatik, esku-hartzea “lehen lerroko” tratamendu gisa kokatu dute, eta ez proba osagarri moduan.
Jokoa eta kontsulta, eskutik: “medikuntza” hutsa baino gehiago
‘Mangols’ ez da gomendio zerrenda edo dieta-orri bat: osasun-joko bat da, eta kontsulta presentzialekin batera erabiltzen da. Osakidetzaren planteamendua da haurrek eta familiek aldaketa txiki, errealista eta iraunkorrak egin ditzatela egunerokoan: elikadura-ohituretan, jarduera fisikoan, sedentarismoan eta —gero eta gehiago— alderdi emozionalean.Gainera, tresna historia klinikoarekin lotuta dagoela azpimarratu du Osasun Sailak. Horrela, profesionalei jarraipena errazten zaie, eta familiek ere prozesua “ulertzeko eta jarraitzeko” modu erakargarriagoa izaten dute.
“Interaktiboa eta dibertigarria” izateak atxikimendua handitu dezake
Iratxe Salcedo Lehen Arretako Pediatriako arduradunak argi azaldu du zergatik jotzen duten bide honetara: «Gamifikazioak, bideojoko hezigarrien bidez, ikaskuntza esperientzia interaktibo eta dibertigarri bihurtzen du; horrek tratamenduari eustea errazten du, eta prozesua motibagarriagoa egiten du».
Emaitzek erakutsi duten norabidea
Osakidetzak egindako balorazioan, emaitza batzuk nabarmendu ditu. Tratamendua jaso duten adingabeen artean, bi herenek osasunaren hobekuntza antzematen dute lehen urtean. Obesitatean zeuden haurretatik %20k gehiegizko pisu egoerara igarotzea lortzen du, eta gehiegizko pisua zutenen ia guztiek balio osasungarriak eskuratzen dituzte.
Ohituretan ere aldaketak jaso dituzte: “aktibo” diren pazienteen ehunekoa %24,1etik %36,7ra igo dela esan dute, eta pantailen aurrean bi ordu baino gutxiago ematen dutenen ehunekoa (OMEk gomendatutako muga) %48,1etik %83,5era jauzi egin du. Osasunaren pertzepzioan ere hobekuntza dagoela adierazi dute: “ona, oso ona edo bikaina” dela diotenak %75,9tik %95,2ra igaro dira.
Zergatik bigarren fasea: “lortutakoa” ez dadin galdu
Datu horiek onak izanik ere, Osakidetzak badu kezka nagusi bat: tratamendua amaitzean, urteak pasa ahala, ohitura onak ahuldu daitezkeela. Horregatik dator bigarren zatia, jarraipenari eusteko eta “bizitza osorako” joera iraunkorrak sendotzeko. Osasun Sailak azaldu du fase berriak alderdi emozionalari ere gehiago helduko diola, eta ez dela soilik “pisuari” begiratuko, baizik eta ongizate orokorrari.
Prestakuntza zabala: profesional gehiago, tresna bera
Osakidetzak adierazi du 800 profesional baino gehiago prestatu dituztela haur-obesitatean eta tresnaren erabileran, batez ere pediatriako eta erizaintzako langileak. Sare horren bidez, ‘Mangols’ Lehen Arretan gehiegizko pisuaren aurkako lehen aukera gisa sendotu da, eta horrek azalduko luke zergatik dagoen gaur egun familia kopuru handia programan sartuta.
Informazioa eskuragarri, Osasun Eskolan
Azkenik, Osasun Sailak gogorarazi du ‘El Viaje de Mangols’ ez dela ekimen isolatua, baizik eta Osakidetzak prebentzioan eta osasunaren sustapenean duen estrategia zabalagoaren parte. Informazio osagarria nahi dutenek Osasun Eskola kontsultatu dezaketela ere azaldu dute.
