X plataformak —Elon Musken kontrolpean— Grok izeneko adimen artifizialeko tresna erabiltzen jarraitzen du irudiak sortu eta editatzeko, baina azken egunotan funtzio horrek salaketa ugari eragin ditu. Erabiltzaile batzuek Grok baliatu dutela salatu dute, beste pertsonen argazkiak aldatu eta haiek baimenik gabe “biluzteko” edo eduki «sexualizatua» sortzeko.
Ordainpeko kontuetara mugatutako “irtenbidea”
Efe agentziak egiaztatu duenez, joan zen ostiraletik aurrera Grok-ek mezu argia erakusten die beste pertsona batzuen irudiak aldatzea eskatzen diotenei: irudiak sortu eta editatzeko aukera «ordainpeko harpidedunetara mugatuta» dagoela. Hau da, edizio-funtzioak erabili nahi dituenak ordaindu egin behar du, eta aukera hori bere ardurapean gauzatzen da.
Aldaketa horrek, ordea, ez du edizioa erabat desagerrarazi: neurri nagusia da erabiltzailearen izena eta ordainketari lotutako informazioa irudi aldatuekin lotuta geratuko liratekeela, eduki mota edozein dela ere.
Musken mezua: erantzukizuna erabiltzaileari
Muskek berak ere adierazi du X sarean neurriaren funtsa: «Grok erabiliz legez kanpoko edukia sortzen duen edonork izango ditu ondorio berberak legez kanpoko edukia igotzen duenak izango lituzkeen moduan». Mezua argia da: tresnaren erabilera ez dela “neutral” geratzen, eta legez kontrako edukia sortzeak ondorioak ekar ditzakeela.
Salatzaileetako baten erantzuna: “parche” hutsa
Hala ere, neurri berriak ez ditu kritika guztiak baretu. Cardiff-eko Unibertsitateko Filosofia irakasle Daisy Dixonek —Grok erabilita bere irudiak baimenik gabe aldatzen zituztela salatu zuen erabiltzaileetako batek— aldaketa «parche» gisa hartu du. Dixonen iritziz, momentuzko eten bat eragin dezake, baina ez du arazoaren muina konpontzen: «Grok-ek irudiak sortzeko funtzioa desaktibatu duela dirudi. Horrek etenaldi bat ekarriko du, eta hori positiboa da; baina kezkatzen nau, arazo larriago bat estaltzeko inprobisatutako konponketa baino ez ote den: adimen artifizialeko tresna etikarik gabea eta misoginia hedatzen duena».
Irakasleak, gainera, ikuspegi zabalago bat azpimarratu du, arazoa ez dela teknologikoa bakarrik, baizik eta gizatiarra ere bada: «IAren arazoa arazo humanoa da: Grok berriz diseinatu behar da eta muga etikoak ezarri. Baina Elon Muskek aitortu behar du: genero arrazoiengatik egindako beste urraketa baten aurrean gaude». Dixonek gogorarazi du aurrez ohartarazi izan duela sare horretan baimenik gabeko irudiekin lotutako sexu-abusuen %95 baino gehiago emakumeen aurka bideratzen direla.
Gobernuen haserrea eta neurriak mahai gainean
Polemikak nazioarteko dimentsioa ere hartu du. Azken egunotan, hainbat gobernuk —bereziki Europakoek— «nazkagarritzat» jo dute Grok erabilita haur eta emakumeen irudi sexualizatuak sortzea, eta neurriak zein balizko zigorrak iragarri dituzte.
Espainiako Gobernuaren kasuan, Gazteria eta Haurren ministro Sira Riegok aste honetan Fiskaltza Nagusiari eskatu dio X eta haren IA tresna iker ditzala, ustezko «haurren aurkako sexu-indarkeriaren materiala hedatzearekin lotutako delituengatik».
Eztabaida zabalik: kontrol handiagoa ala errotikako aldaketak?
X plataformak egindako doikuntzak norabide batean jo du —edizioa ordainpekoetara mugatu eta arrastoa erabiltzaileari lotzea—, baina kritikarien arabera hori ez da nahikoa. Hainbat ahotsek uste dute arazoa ez dela soilik “nork” erabiltzen duen, baizik eta “zer” egiteko aukera ematen duen tresnak, eta zein muga etiko dituen. Eztabaida, beraz, ireki-irekita dago: edizio-funtzioa kontrolpean jartzeko neurriak areagotuko diren ala tresnaren diseinua bera berriz pentsatu beharko den.
