Gipuzkoako Foru Aldundiak abenduan egindako Soziometroak 2027ko foru hauteskundeei begira argazki esanguratsua marrazten du: EH Bilduk berriz ere lehen postuan jarraituko luke eta ordezkari bat gehiago eskuratuko luke (23 juntero), EAJk ere eserleku bat irabaziko luke (18), eta PSE-EEk bere 7 ordezkariak mantenduko lituzke. Aurreikuspen horiekin, ordea, Eider Mendozaren gobernua sostengatzen duen gehiengoak ez luke bakarrik emango, eta koalizioak kanpoko babesen beharra izango luke berriro.
Proiekzioak 1.500 elkarrizketatan oinarritzen dira, abenduaren 3tik 10era egindakoak, eta ostegun honetan aurkeztu dituzte, Diputazioko bozeramaile Irune Berasaluzeren eskutik. Datuen arabera, EH Bilduk botoen %39,4 lortuko luke; 2023ko emaitzekin alderatuta, 2,1 puntu gehiago. EAJk, berriz, %32,9 eskuratuko luke, hiru hamarren gehiago. Alde horrek bi indarren arteko distantzia handitu egingo luke, eta horrek, praktikan, gobernu-aukeren kalkulua baldintzatuko luke.
Alderdi txikien atzerakada: PPk eta Podemosek behera
Azterketak erakusten duen beste joera bat alderdi txikiagoen ahultzea da. PPk eserleku bat galduko luke eta bi ordezkarirekin geratuko litzateke; Elkarrekin Podemosek ere atzera egingo luke eta ordezkari bakarrera jaitsiko litzateke. Boto ehunekoei begiratuta, PSE-EEk %13,9 lortuko luke, aurreko hauteskundeetako emaitzarekiko 2,1 puntuko jaitsierarekin; PPk %5,5 jasoko luke (bederatzi hamarren behera), eta Podemosek %6,6 (1,8 puntu gutxiago). Berasaluzek azpimarratzen duenez, maiatzeko neurketarekin alderatuta, EH Bilduren asmoak apur bat egiten du behera (%40tik %39,4ra), eta EAJk zertxobait gora (%32,6tik %32,9ra), nahiz eta bi mugimenduak oso arinak izan.
Herritarren kezka nagusia: etxebizitza, alde handiz
Herritarren kezkak neurtzen dituenean, inkestak ondorio argi bat uzten du mahai gainean: etxebizitzaren arazoa sendotu egiten da lehen kezka gisa. Galdekatutakoen %54k aipatzen du, eta aurreko soziometroarekin alderatuta gorakada nabarmena dakar. Enpleguak ere pisua irabazten du eta bost puntu igota %30,4ra iristen da; osasunak, berriz, %20,9an eusten dio; eta segurtasunaren inguruko kezka lau puntu igo eta %15,4ra heltzen da. Laburbilduz, eguneroko bizi-baldintzek (etxebizitza eta lana) markatzen dute herritarren lehentasunen agenda.
Gizarte gaietan ere mugimenduak sumatzen dira. Euskararen osasunaren balorazioa 6 puntura jaisten da 10etik, eta %36,4ra iristen da hizkuntzarekiko jarrera okertzen ari dela uste dutenen ehunekoa Emakumeen eta gizonen arteko berdintasun mailaren pertzepzioak ere atzeraldi txiki bat egiten du, eta 6,33 puntuan kokatzen da.
Ekonomia: balorazio egonkorra, baina ziurgabetasunaren itzalarekin
Ekonomiari dagokionez, batez besteko balorazioa egonkor mantentzen da eta 6,64 puntura iristen da 10etik. Berasaluzeren hitzetan, azken urteetako hobekuntza-joera “sendotzen” ari da, nahiz eta aldi berean ziurgabetasun sentsazioa indartu den. Datu osagarri gisa, inkestatuen %70ek uste du bere egoera ekonomiko pertsonala hobetu egin dela edo antzera jarraitzen duela. Etorkizunera begira, %18k pentsatzen du Gipuzkoako ekonomia hobetu egingo dela datorren urtean, aurreko neurketan baino bi puntu gehiago. Gainera, herritarren %28k iritzi dio lurraldeak azken lau urteetan hobera egin duela.
Erakundeak eta lidergoa: Diputazioa lehen postuan, eta konfiantza politikoa behera
Balorazio instituzionaletan, Gipuzkoako Diputazioak jarraitzen du puntuaziorik altuena lortzen (5,5/10), udalak oso gertu dituela (5,49), ondoren Eusko Jaurlaritza (5,36) eta azkenik Espainiako Gobernua (3,99). Pertsona jakinei erreparatuta, Eider Mendozaren ezagutza-mailak gora egiten du: %42,4k dio badakiela nor den, aurreko inkestan baino zortzi hamarren gehiago. Bere balorazioa 5,83 puntukoa da, Imanol Pradales lehendakariarena (5,74) eta Pedro Sanchezena (4,63) baino handiagoa.
Hala ere, argazki orokorrak badu mezu kezkagarri bat: politikarekiko mesfidantza handitu egiten da. Orain %72,5ek adierazten du mesfidati dela, 2,7 puntu gehiago; eta konfiantza dutenen ehunekoa %23,9ra jaisten da, aurreko %26aren aldean.
Zer iradokitzen du argazki honek?
Soziometroak ez du hauteskunderik iragartzen, baina bai norabide batzuk marrazten: bloke nagusiek posizioa sendotzen dute, ordezkaritza txikiek estutu egiten dute, eta herritarren kezken zerrendan etxebizitzak agintea hartzen du. Aldi berean, ekonomiaren balorazioak egonkortasun puntu bat ematen du, baina politikarekiko urruntzeak eta mesfidantzak, berriz, erakundeek erronka komunikatibo eta sozial sendoa dutela gogorarazten du.
