CCOO Euskadik kezka agertu du lan-munduan arrisku psikosozialak ugaritzen ari direlako eta, ondorioz, langileen osasun mentalean eragina duten patologiak ere handitzen ari direlako. Sindikatuaren esanetan, arazoa ez da bakarrik kasuen hazkundea, baizik eta horietako asko “gaixotasun arrunt” gisa sailkatuta geratzen direla, jatorri profesionala aitortu gabe.
Lan-osasuneko arduradun Alfonso Riosek egoera hori salatu du, eta azpimarratu du mutuek “ez dutela ia inoiz” onartzen patologia psikosozialek lanarekin lotura zuzena dutenik, eta horrek prebentzio lana bera ere ahultzen duela.
“Gaixotasun arrunta” etiketa, prebentzioaren kontra
Sindikatuak gogorarazi du aspaldidanik ari dela ohartarazten lan baldintzekin lotutako presioak, gatazkak eta jazarpen egoerak ugaritzen ari direla, eta horrek antsietatea edo bestelako arazo psikologikoak eragin ditzakeela. CCOOren ustez, kasu horiek laneko gaitz gisa ez aitortzeak arazoa “ikusezin” bihurtzen du eta, ondorioz, enpresetan neurri zuzentzaileak hartzeko aukera gutxitzen da. Riosen mezua argia da: «mutuek ez dituzte patologia psikosozialak jatorri profesionaleko gisa aitortzen», eta praktika horrek “ezkutatze” efektua sortzen du.
Bizkaian, INSSren ebazpena: presio psikologikoa lan-istripu gisa
CCOOren arabera, azkenaldian bi erabakik markatu dute norabide aldaketa bat, eta bi kasuetan sindikatuak lortu du antsietatearekin lotutako bajen jatorri profesionala aitortzea. Lehenengoa Bizkaian gertatu da: Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren (INSS) Bizkaiko Zuzendaritza Probintzialak ebazpen bat eman du, 2023 amaieran hasitako baja-aldi bat lan-istriputzat jotzen duena. Baja hori Laser Norte SA enpresako langile bati dagokio, eta diagnostikoa antsietatea da.
Sindikatuak INSSri helarazitako idazkian, lan-osasuneko bere zerbitzuak azpimarratu du langileak bere garaian enpresako gerente zenaren aldetik “presio psikologikoa” pairatu zuela. Horri lotuta, Bizkaiko Lan Ikuskaritzaren txostenak jasotzen du pertsona horrek ikuskatzailearen aurrean onartu zuela bere jokabideak une jakin batzuetan “ez zirela egokienak” izan.
Eibarko epaia: mehatxuak eta irainak, laneko baja baten atzean
Bigarren kasuak Gipuzkoarekin lotura du, Eibarko Lan Arloko epaitegitik iritsi baita. Epai horren arabera, Limpiezas Impacto SL enpresako langile batek antsietateagatik izan duen baja ez da gaixotasun arrunta, baizik eta lan-istripua; epaitegiaren ondorioa da egoeraren sorburua lankide baten “eraso berbalak eta mehatxuak” direla.
CCOOren esanetan, epaian nabarmendu da enpresak Mutua Unibertsalera bidalitako asistentzia-partea behar bezala bete zuela, gertatutakoa adierazita. Hala ere, mutuak kasua osasun sistema publikora bideratu zuen, eta horrek, epaitegiaren interpretazioan, laneko jatorria “ezkutuan” uzten lagundu zuen. Epaiak, gainera, lotura zuzena ikusten du laneko irain eta mehatxuen pasartearen eta langilearen osasun egoeraren artean, eta jasotzen du egoera horrek «ikara-erasoa, urduritasuna eta antsietatea» eragin zizkiola; ondorioz, arduradunak larrialdietara eraman behar izan zuen.
Osasun Ministerioaren “orrialde-orri” baieztapena
Riosek gogorarazi du Osasun Ministerioak argitaratutako ‘Trabajo y salud mental: hoja de ruta para las administraciones sanitarias en España’ dokumentuak ere norabide berean seinalatzen duela arazoa: osasun mentalarekin lotutako gaitzak lanekoak izanda ere sarritan ez direla horrela aitortzen CCOOren iritziz, azpi-deklarazio hori da korapilo nagusietako bat, prebentziorako ahalmena kentzen duelako: baldintza txarrek eragindakoa “arrunt” gisa tratatzen bada, zaila da lantokietan benetako neurriak martxan jartzea.
Sindikatuaren mezua: aitortza gehiago, babes eta neurri gehiago
CCOOren balorazioan, bi ebazpen hauek mugarri dira, erakusten dutelako laneko gatazkek, jazarpen egoerek edo presio psikologikoak eragin ditzaketen ondorioak ez direla bigarren mailako kontua. Sindikatuak azpimarratzen du gakoa dela jatorri profesionala aitortzea, langilearen babes juridiko eta soziala sendotzen duelako, eta, batez ere, lantokietan arrisku horiek prebenitzeko neurriak hartzera behartzen duelako. Riosen esanetan, norabide horretan sakontzea da erronka: osasun mentalaren auzia ez dadila paper artean galdu, lan baldintzen benetako ispilu bihurtu dadila baizik.
