Joan den larunbatean, euria etengabea izan arren, Bilboko kaleek berriz hartu zuten Sare-k deitutako mobilizazio jendetsua. Autonomia kalea bete egin zen, eta manifestariek euskal presoek pairatzen duten «salbuespenezko legedi bidegabea» amaitzeko eskatu zuten, gatazkaren ondorioei irtenbidea emateko beharra azpimarratuz. Aurtengo lelo nagusia hiru hitzetan laburtu zuten: «Ebazpena, bakea eta elkarbizitza».
Autonomia kaletik Udaletxeraino, ibilbidea ia osorik hartuta
Martxa 17:00ak pasatxo hasi zen La Casillatik, eta burua 17:59 inguruan iritsi zen Udaletxe ingurura. Ordurako, atzeko ilarak Autonomia kalean ziren oraindik, Avila kalearen parean. Antolatzaileek eta hedabideek nabarmendu zutenez, ibilbidearen bi heren inguru hartu zituen mobilizazioak, eta parte-hartzea azken urteetako antzekoa izan zen: 65.000 lagun inguruk egin omen zuten bat. Euria zela eta, aterki ugari ikusi ziren, eta horrek jendearen dentsitatea zaildu zuen neurtzeko, baina irudia ikusgarria izan zen.
Eragile ugari bildu ziren, “azken aldia izatea” desiratuz
Manifestazioa hasi aurretik, hainbat alderdi politikotako eta gizarte zein sindikatuetako ordezkariek adierazpenak egin zituzten. Gehienek ideia bera partekatu zuten: larunbat hura «azken aldia» izatea nahiko luketela, presoen auzian normalizazioa etor dadin.
EH Bilduk, ordezkaritza zabalarekin, gizartearen konpromisoa goraipatu zuen, eta argi adierazi zuen «bakeak, ebazpenak eta elkarbizitzak ezinbestean eskatzen» duela preso politikorik ez izatea. ELAko Mitxel Lakuntzak esan zuen ez zegoela «azalpen politiko edo juridikorik» salbuespen-araubidea justifikatzeko, eta legea «denentzat berdina» izan behar dela aldarrikatu zuen. LABeko Garbiñe Aranburuk, bestalde, ETAren amaieratik 15 urte igaro arren, «tokiz kanpo» ikusi zuen oraindik halako oztopoekin jarraitzea, eta presio soziala handitzeko deia egin zuen.
Kataluniatik etorritako ordezkariek ere elkartasuna erakutsi zuten, presoen eskubideak errespetatzeko eta erregimen berezia amaitzeko eskatuz. Galiziatik, BNGk erakundeei erantzun politikoak eskatu zizkien, «demokrazia, bakea eta elkarbizitza» sendotzeko.
Pankarta nagusian, aniztasunaren irudia; atzetik, senideak eta gazteak
Manifestazioaren buruan, aldarrikapenaren izaera zabala irudikatu zuten aurpegi askotarikoek: presoen senideek, indarkeria ezberdinen biktima batzuek, kulturako eta gizarteko erreferenteek eta hainbat eragile sozialetako kidek eraman zuten pankarta. Atzetik, presoen senideak kokatu ziren, eta haien ondoren, adin guztietako jendea; antolatzaileek bereziki azpimarratu zuten auzi honek ez lukeela «beste belaunaldi bati» lotuta jarraitu behar.
Babes politikoa eta sindikala ere zabala izan zen: Euskal Herriko eragileez gain, beste herrialde batzuetako ordezkariek ere parte hartu zuten, eta sindikatu ugarik deialdia babestu zuten.
Sare-k salatu zuen egoera: eskubideen urraketa eta irtenbidearen premia
Zabalburun egin zuten geldialdian, Sareko bozeramaileek azpimarratu zuten mobilizazioa «aldarrikapen demokratiko baten adierazpen demokratikoa» izan zela. Haien esanetan, urtez urte jendeak kalea hartzen badu, arrazoia da presoei «eskubideak urratzen» jarraitzen zaiela.
Datu zehatzak ere eman zituzten: une honetan 120 preso zeudela, horietatik 40k 20 urtetik gorako kartzela-zigorra beteta zutela, eta 21ek 25 urtetik gorakoa. Sarek adierazi zuen neurri bereziak ez baleude, batzuek baldintzapeko askatasuna edo erregimen irekiagoa eskuratzeko aukera izango luketela. Horregatik, eremu politikoari eta legegileari eskatu zioten egoera «behingoz ixteko» pausoak emateko.
Bozeramaileek, gainera, azken irtenbidea ez zela presoen gaia bakarrik esan zuten: amaierako markoak biktima guztien trataera «homogeneo eta errespetuzkoa» bildu behar zuela defendatu zuten, eta memoria kolektiboari buruzko «hausnarketa partekatua» egitea ere eskatu zuten.
Amaiera Udaletxe inguruan: bertsoak eta mezua, euria bezain etengabe
Manifestazioa Udaletxe inguruan amaitu zen. Bertsolariek hartu zuten hitza lehenik, eta ondoren Sareko bozeramaileek berriro nabarmendu zuten helburua: «salbuespenezko espetxe-politikak» amaitzea eta legedia modu arruntean aplikatzea, presoei etxerako bidea errazteko. Ekitaldiari musikak eman zion azken ukitua, eta, larunbat euritsu hartan, aldarrikapena ozen geratu zen Bilbon: «Preso, iheslari eta deportatuak etxera».
