Europako Banku Zentraleko (EBZ) ekonomialarien arabera, elikagaien prezioen igoeraren atzean hainbat arrazoi daude: klima-aldaketaren ondorioz gertatzen ari diren eguraldi muturrak, lehengaien prezioen gorakada historikoa eta merkatuaren egitura-aldaketa sakonak.
EBZk astelehen honetan argitaratu duen hurrengo buletin ekonomikorako artikulu batean, azpimarratu dute 2025 hasieran kakaoaren eta kafearen prezioek historiako mailarik altuena jo dutela, eta 2024ko urtarriletik bikoiztu egin direla. Hala ere, prezio horien eragina kontsumitzaileek pixkanaka nabaritu dute, atzerapenarekin iritsi baita merkatura.
Eguraldi muturrekoek elikagai gordinetan eragin zuzena
2025eko bero-bolada izan da beste faktore erabakigarrietako bat. EBZren kalkuluen arabera, beroak Euroguneko elikagai prozesatu gabekoen prezioetan 0,4 eta 0,7 puntu arteko igoera ekarri dezake urtebeteko epean.
Haragiaren kasuan, bereziki behikiarena, eskaintza egituraz jaitsi den bitartean eskariak sendo eutsi dio. Horren ondorioz, Europako haragiaren jatorrizko prezioak 2025eko ekainean puntu gorenera iritsi ziren, 2024ko urtarrilean baino %17 handiagoak zirelarik. Hala ere, prezio horiek ondoren zertxobait jaitsi dira.
Etorkizun hurbilerako aurreikuspenak: egonkortasuna, baina tentsioekin
EBZren abenduko aurreikuspen makroekonomikoek adierazten dute elikagaien prezioen igoerak laster baretu egingo direla. Hala, 2025eko hirugarren hiruhilekoan %2,1eko igoera aurreikusten da, eta maila moderatuetan mantenduko dela espero da 2028ra arte.
Proiekzio horiek oinarritzen dira elikagai eta edarien ekoizleek eta fabrikatzaileek 2025eko apiriletik aurrera hurrengo hiruhilekoan prezioak jaisteko dituzten itxaropenetan.
Hala ere, EBZk ohartarazi du txikizkako merkatarien itxaropenak ez direla neurri berean moderatu, batez ere elikagai, edari eta tabakoaren sektorean. Hau, neurri batean, sektore horretan ematen ari den soldaten hazkunde handiarekin lotuta dago.
Inflazioaren bilakaera: beheranzko joera
2023ko martxoan %15,5era arte igo ondoren, 2025ean elikagaien inflazioa askoz neurritsuagoa izan da, urteko batez bestekoa %2,9 ingurukoa izanik (urtarriletik azaroa arteko datuekin).
EBZren arabera, datu hauek gorabeheratsuak izan arren, oraingoz elikagaien inflazioa egonkortze bidean dago, nahiz eta sektore jakin batzuetan —kakaoa, kafea edo behiki haragia kasu— tentsioak oraindik ere nabarmenak diren.
