Iruñean kokatutako Barnahus zentro berriak ateak irekiko ditu otsailean edo martxoaren hasieran, sexu indarkeriaren biktima diren haur eta nerabeei arreta integrala, bateratua eta espezializatua eskaintzeko helburuarekin. Espazio honek, ohiko baliabideetatik harago, modu gizatiar eta eraginkorragoan artatzea ahalbidetuko du, Nafarroako Gobernuak nabarmendu duenez.
Barnahus eredua Europako ipar herrialdeetan arrakastaz aplikatu da eta biktimizazioa saihestea du helburu nagusietako bat: biktima adingabeek ez dezaten beren esperientzia behin eta berriz kontatu hainbat instantziatan.
Haur eta nerabeentzako espazioa, epaitegira joan gabe adierazteko aukera
Zentroan 3 eta 15 urte bitarteko neskak eta 3 eta 17 urte bitarteko mutilak artatuko dira. 16 urtetik gorako neskak eta beste kasu batzuk CAIVS zerbitzura bideratuko dira. Hiru urtetik beherako haurren kasuan, haien adierazpen gaitasun mugatua dela eta, ez da arreta zuzenik aurreikusten.
Ekipamendu berriak bi gune nagusi ditu: alde batetik, profesionalentzako sarrera duen administrazio eremua, eta bestetik, familientzako sarrera duen etxearen gunea, ingurune atseginagoa eskaintzeko helburuarekin. Arreta emateko sei gela izango ditu: terapia gela nagusi bat, sukaldea, bi lan gela, bi grabazio gela eta behatoki guneak, non epaileek edo fiskalek pantaila baten bidez jarraitu ahal izango duten haurren adierazpena, epaitegira joan beharrik gabe.
Arduradunen bisita eta Chiviteren adierazpena
Zentroa astearte honetan bisitatu dute Maria Chivite lehendakariak, Alicia Echeverria Espainiako Gobernuko ordezkariak Nafarroan, Patricia Abad INAIko zuzendari nagusiak eta Jose Julian Huarte Nafarroako Auzitegi Nagusiko presidenteak, besteak beste.
Chivitek bisitaren ondoren adierazi duenez, «herritarrei jakinaraztea pozgarria da: hiru urte baino gehiagoko lanaren ondoren, Barnahus ereduko zentro publiko bat dugu jada Nafarroan, adingabe eta desgaitasun intelektuala duten sexu-indarkeriaren biktimak modu duin eta integral batean artatzeko».
«Biktimak beti egon dira, baina baliabide honek biktimak erdigunean jartzen ditu», gehitu du, eta Barnahus eredua «giro atsegina eta segurua eskaintzeko aukera paregabea» dela azpimarratu du.
Zentro integrala, espazio bat, arreta osoa
Zentroaren helburua argia da: biktimak ez dezatela hainbat gune ezberdinetara joan behar arreta integrala jasotzeko. «Orain arte, kasurik konplexuenetan, bost leku ezberdin bisitatu behar izaten zituzten. Barnahus zentroarekin, guztia leku berean egingo da», adierazi du Chivitek.
Jesus Jimenez de Luque Justiziako Gizarte Zerbitzuen zuzendariak baieztatu duenez, otsail amaieran edo martxo hasieran hasiko dira zerbitzu osoz funtzionatzen, eta etorkizunean «beste indarkeria motaren biktima diren adingabeei ere arreta eskaintzeko asmoa» dutela aurreratu du.
Espazioak berak babesa eskaintzen du
Barnahus zentroaren egituraketa arkitektonikoa bera biktimentzat atsegina eta lasaigarria izateko diseinatu da. Beatriz Aguirre Justizia Azpiegituren zerbitzuburuak azaldu duenez, «zentro honek etxe baten itxura du, ez bulego batena. Horretarako etxeetako materialak eta teilatu inklinatuak erabili ditugu».
«Haur batek etxea hormekin eta teilatu inklinatuarekin identifikatzen du, eta hori transmititu nahi izan dugu eraikuntzan», azaldu du Aguirrek. Helburua da haurrek etxean bezala sentitu daitezela, konfiantzaz eta babestuta, bizitakoa kontatu ahal izateko.
Gizarte babeserako urrats garrantzitsua
2024an 55 froga aurre-konstituitu egin ziren Nafarroan, eta 2025ean 78ra igo dira. Jimenez de Luquek adierazi duenez, ohiko ereduetan haurrek maiz adierazpena errepikatu behar izaten dute, eta poliziaren aurrean identifikatu, «prozesu horrek eragin psikologiko handia izan dezake». Haren hitzetan, «zentro honek eragin kaltegarri horiek gutxitzen lagunduko du, eta kasu askotan, saihestu ere egingo ditu».
