Australiak adinekoentzat sare sozialen erabilera mugatzeko hartu duen neurria bilakatu da erreferente globala, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak aitortu duenez. Izan ere, abendutik indarrean dagoen legeak 16 urtetik beherako gazteei sare sozialetara sartzea debekatzen die, eta plataforma digitalen arduradunei erantzukizun zuzena ezartzen die arau-hausteen aurrean.
Zerrenda luzatzen ari den debekua
Neurria Facebook, Instagram, Threads, TikTok, YouTube, Snapchat, X, Reddit, Discord, Twitch eta Kick bezalako sare sozial eta ‘streaming’ plataformei ezarri zaie. Etorkizunean, LinkedIn eta Lemon8 gehitzeko aukera aztertzen ari da Gobernu australiarra.
Aitzitik, WhatsApp eta Messenger aplikazioak, mezularitzarako soilik jotzen direnak, kanpoan geratu dira, eta askorentzat sareekin harremana izateko azken irtenbide bihurtu dira.
5 milioi kontutik gora ezabatu dira
Legea indarrean jarri zenetik, abenduaren 10etik aurrera, sare sozialen enpresek 4,7 milioi kontu baino gehiago ezabatu dituzte, erabiltzaileak 16 urtetik beherakoak zirela antzeman ondoren. Snapchat-ek bakarrik 415.000 kontu baino gehiago blokeatu ditu urtarrilaren amaierarako.
Nola bermatzen da adina?
Araudiak ezartzen du plataformek neurri eraginkorrak hartu behar dituztela erabiltzaileen adina egiaztatzeko. Horien artean daude:
- Nortasun-agiriaren bidezko egiaztapena
- Adinaren estimazio automatikoa aurpegiko irudiaren bidez (IA erabiliz)
- Kontu susmagarrien blokeoa
Meta (Facebook, Instagram eta Threads-en enpresa nagusia) dioenez, hutsen bat gertatuz gero, erabiltzaileek ‘selfie’ bat edo identifikazio-agiri bat erabiliz egiaztapena eska dezakete Yoti aplikazioaren bidez.
Beste plataformek ere adierazi dute sistemak indartzen ari direla, nahiz eta akats teknikoek aukera eman dezaketen kontrolak saihesteko.
Zigorrak enpresentzat, ez erabiltzaileentzat
Legea urratzen bada, zigorrak enpresei aplikatzen zaizkie soilik. Adinaren egiaztapen sistema egokirik ez duten sare sozialek 49,5 milioi dolar australiarrerainoko isunak jaso ditzakete (27 milioi euro inguru). Gazteei, ordea, kontua ixtea edo blokeatzea da ondoriorik arruntena.
Espainiako Gobernuak adierazi du antzeko norabidean doala, eta plataformetako arduradunek erantzukizun penalak izan beharko dituztela beren plataformetan egindako arau-hausteen aurrean.
Debekuak ihesbiderik ba al du?
Neurriak zorrotz aplikatu diren arren, nerabe askok aurkitu dute legea saihesteko modua. Adibidez, jaiotze-data aldatu edo aurpegiko adinaren estimazio-sistema engainatu dute. Sareetan informazioa partekatu dute nola ihes egin dezaketen azaltzeko, eta Headspace erakundeak jakinarazi duenez, nerabeen herenek horretan saiatzeko asmoa agertu dute.Bestalde, badaude gazte batzuk sare sozialetatik urruntzea erabaki dutenak, baina beste askok FOMO edo “gertatzen dena galduko dut” beldurragatik jarraitzen dute aktibo.
Anthony Albanese Australiako lehen ministroak onartu du gazte askorentzat “aldaketa zaila” izan dela debekua, eta horregatik 700 milioi dolar bideratu dituztela osasun mentaleko programetara, batez ere trantsizioa gogor bizi dutenentzat.
Iritzi kontrajarriak: babesa ala isolamendua?
Neurriak babes handia jaso du gizartearen sektore batzuetan, batez ere gazteen osasun mentala babesteko beharra azpimarratzen dutenen aldetik. Gobernuak berak argudiatu du debekuak eduki kaltegarrien aurrean babesten dituela nerabeak, hala nola jazarpena, mendekotasuna, presio soziala eta algoritmoek eragindako manipulazioa.
Ildo horretan, bere burua hil duten gazteen gurasoen testigantzek eragin handia izan dute neurriak babesteko eztabaidan.
Bestalde, kritikoek ohartarazi dute debekuak nerabe batzuk isolatuta utz ditzakeela, eta egiaztapen-sistemak ez direla guztiz eraginkorrak. Gainera, VPN bidezko konexio pribatuek edo kontu faltsuek legea saihesteko bide ematen dutela salatu dute.
Australiako UNeren Gazteria sailak 5.000 gazterekin egindako elkarrizketetan oinarrituta, sare sozialek gazte askorentzat harreman-iturri bakarra direla ohartarazi du, eta debekuak efektu kaltegarriak izan ditzakeela horientzat.
Julie Inman Grant, Australiako segurtasun elektronikoko komisarioak, ondorioztatu du: «Egia da lehen ondorio positibo batzuk ikusten direla, baina epe luzera eragin onuragarriak izateko, urteak beharko dira agerian geratzeko».
