Kontsumitzaileen ohiko kezkek eta erreklamazioek 2025ean ere bide bera hartu dute neurri handi batean: autoen auzi ezaguna, hipoteken gastuak, argindar eta gas fakturen igoerak edota internet bidezko erosketetan sortutako gorabeherak. Hori ondorioztatu du Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Irache elkarteak, urte amaierako laburpenean, laguntza eskatu dioten pertsonen artean behin eta berriz errepikatu diren galderak eta kexak aztertuta.
Elkartearen arabera, kontsultarik ugariena 2006 eta 2013 artean autoa erosi zuten pertsonek egin dute. Epe horretan, garaiko merkatua ia osorik kontrolatzen zuten kontzesionario eta fabrikatzaileen artean praktika komertzial desleialak izan zirela aitortu dute epaitegiek, eta enpresak zigortu ere egin dituzte. Horrek, Irachek gogorarazi duenez, aukera ematen du erosleek jasan zuten kaltea erreklamatzeko, auzitegiek kartelaren existentzia bera egiaztatu dutelako.
Hipoteka sinatzean kobratutako gastuak, auzi iraunkorra
Bigarren bloke handi batek hipoteka-kontratuen inguruko gastuekin du zerikusia. Irachek azpimarratzen du banku gehienetan oso hedatuta egon zela bezeroari hipoteka eratzeko gastu guztiak ordaintzea eskatzea —notarioa, jabetza-erregistroa, gestoria edo tasazioa, besteak beste—, harik eta 2015ean epaitegiak praktika hori abusuzkotzat jotzen hasi ziren arte. Ondorioz, urteak igaro arren, kontsumitzaile askok oraindik argitu nahi izaten dute ea dagokien dirua berreskuratzeko eskubidea duten, eta zer bide erabili behar den erreklamazioa egiteko.
Argindarra eta gasa: igoerak, abisuak eta deskontuen amaiera
Energia-hornidurei dagokienez, Irachek ohartarazi du tarifaren igoerak ezin direla isilpean ezarri: konpainiak hilabete lehenago jakinarazi behar du aldaketa. Hala ere, praktikan, erabiltzaile askok faktura iristen denean konturatzen dira prezioak gora egin duela, eta elkarteak gomendatzen du tarifak maiz berrikustea eta, igoeraren berri aurrez jaso ez bada, aholkua eskatzea eta erreklamazioa egitea. Beste kasu askotan, arazoa ez da igoera “berria” izaten, baizik eta lehen urtean aplikatutako beherapen edo promozioak amaitu direla eta, ondorioz, faktura automatikoki garestitu dela.
Internet bidezko erosketak: dirua nori eskatu, argi
Online erosketen atalean, berriz, ohikoa da galdera bera: erositakoa etxera iristen ez denean, nori eskatu behar zaio dirua itzultzea? Irachek argi dauka erreklamazioa saltzaileari egin behar zaiola, eta ez garraiolariari. Hau da, bezeroak kontratua salmenta egin duen enpresarekin dauka, eta hortik bideratu behar da arazoaren konponketa, bidalketa-katean norbait tartean egon arren.
Hegazkinen atzerapenak: ordainak ez dira “berez” iristen
Bidaiarien eskubideei lotuta, elkarteak dio «oso salbuespenezkoa» dela aire-konpainiak bere kabuz kalte-ordaina eskaintzea, hegaldia hiru ordu baino gehiago atzeratzen denean. Horregatik, Irachek azpimarratzen du erabiltzaileak berak eskatu behar dituela araudi europarrak aitortzen dituen konpentsazioak. Zenbatekoa, oro har, 250, 400 edo 600 eurokoa izan daiteke bidaiari bakoitzeko, ibilbidearen distantziaren arabera.
Estetika-zentroak itxi, tratamenduak erdibidean: itzulketa eskatzeko eskubidea
Azkenik, edertasun- eta estetika-zerbitzuekin lotutako beste egoera bat ere sarri errepikatzen dela jasotzen du Irachek: zentro bat ixtea eta bezeroak tratamenduak amaitu gabe geratzea. Elkartearen iritziz, kasu horietan zentroak itzuli egin beharko luke aurrez ordainduta zegoen baina eskaini ez den zerbitzuaren dirua, saioak edo kontratatutako tratamendua osatu ezin izan delako.
Irachek egindako urteko balantzeak, beraz, argazki argi bat uzten du: 2025ean kontsumitzaileek gehien galdegin dutenak ez dira gai berriak, baizik eta eguneroko ekonomian eta kontratazio arruntetan sortzen diren zalantzak. Eta askotan, elkarteak nabarmendu duenez, eskubideak existitzen badira ere, horiek baliatzeko bidea norberak aktibatu behar izaten du, informazioa bilatuz eta, behar denean, erreklamatuz.
