Hertzainak talde mitikoaren errepertorio digitala baimenik gabe erabiltzearen ondorioz, Donostiako Merkataritza Auzitegiak Elkar argitaletxea kondenatu du, nahiz eta epaia partzialki bakarrik izan musikarien aldekoa. Taldeko hiru kidek jarritako demandaren harira, epaileak 21.473 euroko kalte-ordaina ezarri dio Elkarri, kalte ekonomiko eta emozionalengatik.
Ustiapen digitala: muga juridikoak eta garai teknologikoaren isla
Salaketaren muina 1992ra doa, Hertzainak taldeak Oihuka diskoetxearekin sinatutako kontratura. Garai hartan, ez zen aurreikusten formatu digitalaren zabalkundea, eta, ondorioz, auzitegiak ulertzen du Elkarrek ez zuela eskubide digitalak ustiatzeko baimen zehatzik. Kontratu hartan ez da aipatzen ez streaming plataformak, ez internet bidezko ustiapena, eta epailearen esanetan, «ustiapen-modu bakoitzak lagapen zehatz eta espezifiko bat behar du».
Horrenbestez, Elkarrek interpretatu zuen eskubideen jarraipena automatikoki bereganatu zuela Oihukaren bidez, baina epailearen hitzetan, honek ez du oinarri juridikorik, are gutxiago «musikarien baimenik gabe eskubide horiek digitalki ustiatu diren kasuetan».
Preskripzioaren muga: bost urte atzera
Epaitegiak argi utzi du eskubide urraketa egon dela, baina preskripzioak bere muga jartzen du: 2008tik aurrera streaming bidezko ustiapena nagusitu zen arren, epaileak soilik onartu ditu 2018ko irailaren 7tik 2025era bitarteko kalteen erreklamazioak.
Justifikazio nagusia da musikariek profesionaltasuna izanik ezin dutela ezjakintasunaz baliatu. Halere, epaileak aitortu du urraketa «jarraitu» bat izan dela eta, ondorioz, kalte-ordaina eskatzeko aukera ez dela guztiz iraungitzen. Hala eta guztiz ere, hamabost urteko isiltasun juridikoa aintzat hartuta, epaitegiak aurreko kalteen eskubidea preskribatutzat jo du.
Epailearen agindua: berehala eten dezala ustiapen digitala
Elkarrek ez du soilik kalte-ordaina ordaindu beharko: epaileak agindu dio berehala utz dezala eskubide digitalen ustiapena plataformetan, eta etorkizunean ez dezala berriz abiatu baimenik gabe halako jarduerarik.
Era berean, epaiak argi utzi du ‘Mundu berria daramagu bihotzean’ (1999) diskoa ez dela auziaren parte, kideek aurrez aitortu baitzuten lan horren eskubideak Batzorde Internazionalistei esleitu zitzaizkiela.
Musikariak eta eskubideak: eztabaida zabalago baten isla
Kasua ez da soilik Hertzainakekin amaitzen. Musikaren eta eskubideen arteko tentsio zaharra da, are gehiago formatu digitalen hedapenarekin. Auzitegiaren hitzetan, «eskubideen lagapena ezin da generikoa izan; zehatza, espezifikoa eta adostua izan behar du». Eta horren faltan, musikarien eskubideak urratutzat jo daitezke.
Oraindik ez da epaia irmoa, eta litekeena da Elkarrek Gipuzkoako Auzitegian helegitea aurkeztea. Hala izanez gero, polemikak eta eztabaidak jarraipena izango dute datozen hilabeteetan.
