Puntueus Fundazioak ohartarazi du .EUS domeinuen aurkako ziber-mehatxuak gero eta ugariago eta konplexuagoak direla. 2025eko zibersegurtasunaren urteko balantzearen arabera, erasoa jasan duten kasuak %10 hazi dira aurreko urtearekin alderatuta, eta phishinga bihurtu da arriskurik zabalduena.
AI bidez euskara ere baliatzen duen mehatxua
Phishing teknikak gero eta sofistikatuagoak dira, eta horretan adimen artifizialak berebiziko eragina izan du. Puntueus Fundazioko zuzendari Josu Waliñok azaldu duenez, «adimen artifizialak hizkuntza oztopoak ezabatu ditu, eta erasoak euskaraz iristen zaizkigu gero eta sarriago, sinesgarritasuna areagotuz».
Gaur egun, erabiltzaile askoren datu pertsonalak lapurtzea helburu duten webgune faltsuak errazago sortzen dira, eta horrek zaildu egiten du mehatxuen aurkako prebentzioa. 2025ean, phishing kasuak bikoiztu egin dira: 2024an 9 kasu detektatu ziren, baina urtebete geroago, 18.
Detekzio gehiago, babes handiagoa
Ez dira phishing kasuak bakarrik ugaritu. Oro har, zibererasoen hazkundea nabarmena izan da azken hiru urteotan. 2022an 29 kasu atzeman ziren .EUS domeinuetan (%0,2 abusu-tasa), eta 2025ean, 117 (%0,7). Horietatik 46 positibo faltsuak izan ziren, hau da, sistema automatikoek susmagarritzat jo baina egiaz kalterik ez zutenak.
Waliñoren arabera, positibo faltsuen gorakada ez da porrot baten seinale, baizik eta arriskuak lehenago antzemateko gaitasuna hobetu dela erakusten du. «Detekzio-sistema zabalago eta zorrotzago bati esker, mehatxu posibleak goizago identifikatu ditzakegu, eta horrek babesa indartzen du».
Prebentzioa giltzarri: AIa eta BLOCK.EUS
2025ean, Puntueus Fundazioak adimen artifiziala txertatu zuen domeinu berrien monitorizazioan. Sistema honek hautematen ditu arriskutsuak izan daitezkeen domeinuak, eta teknikariek eskuz egiaztatzen dituzte. Prozesu horrek faltsu positibo gehiago sortzen ditu, baina helburua argia da: kalteak gertatu baino lehen esku hartzea.
Horrez gain, Fundazioak BLOCK.EUS zerbitzua eskaintzen du, domeinu faltsuak aurrez blokeatzeko. Zerbitzu hau bereziki baliagarria da erakundeentzat, phishing eta typosquatting erasoak prebenitzeko. Waliñok argi du: «Segurtasun digitala ezin da erreakzioan oinarritu, prebentzioa funtsezkoa da».
Testuinguru zabalago batean
Euskal Autonomia Erkidegoan, zibererasoen gorakada orokorra da azken bi urteetan: Cyberzaintzaren datuen arabera, %48ko igoera izan dute. Egoera horrek erakusten du Interneten jarduten duten erakundeentzat eta erabiltzaileentzat zibersegurtasuna ezin dela bigarren mailan utzi.
Puntueus Fundazioak emandako datuek, beraz, ez dute soilik alerta pizten, baizik eta gizarte osoari erakusten diote ziber-mehatxuen aurrean aktibo eta prest egotea ezinbestekoa dela. Eta horretarako, teknologia berriak –adimen artifiziala barne– baliatu behar dira, betiere prebentzioa ardatz hartuta.
