Fad Juventud erakundeak sare sozialen inguruan egindako azken azterketaren arabera, immigrazioari buruzko mezuen erdiak desinformazioz josita daude. X sare sozialeko 1.000 txioen analisiak agerian utzi du gazteek jasotzen duten edukien erdia baino gehiago faltsua izan daitekeela, batez ere gaizki helarazitako albiste, iritzi sutsu eta narratiba manipulatzaileen bidez.
Desinformazioaren joera ideologikoak
Txostenak argi uzten du desinformazioa ez dela ideologia bakar bati lotzen, baina badira joera batzuk nagusi. Aztertutako mezu faltsuen %45 eskuin muturrarekin loturiko profiletatik datoz, «immigrazioaren eta kultura-aniztasunaren aurkako mezuak, nazionalismoa eta erlijioaren gorazarrea, eta ikuspegi historiko kontserbadoreak» dituzten edukien bidez.
Ezkerreko profilek sortutako desinformazioa %22koa da, eta «justizia soziala, iraunkortasuna eta eskubide indibidualak» bezalako gaiei buruzko edukietan islatzen da. Ezkerraren muturrean, %11k sortzen du informazio faltsua, ikuspegi antifaxistatik eta neoliberalismoaren kritika zorrotzetik. Eskuina bera, berriz, %8ren iturria da, tradiziozko balioak eta segurtasun nazionala aldarrikatuz.
Politikariak, desinformazioaren jomugan
Azterketaren arabera, desinformazioaren biktima nagusiak politikariak dira (%53,5). Atzetik datoz kazetari eta komunikabideak (%9,7), eta epaile zein fiskalak (%5,9). Horrek erakusten du eragile sozial eta politikoek presio berezia jasaten dutela sareetan hedatzen diren mezu faltsuen ondorioz.
Immigrazioa, desinformazioaren gai nagusia
Azterketan identifikatutako gaien artean, immigrazioa da gehien manipulatutako gaia: gai horri buruzko mezuen %50 faltsuak dira. Ondoren datoz Justizia (%47), Erlijioa (%43), Gatazka armatuak (%41) eta politika orokorrean (%39).
Immigrazioari buruzko narratiba faltsu horiek, gehienetan, musulmanen aurkako mezu sutsuak, legez kanpoko ekintzen ustezko normalizazioa edo biztanleriaren segurtasunaren inguruko alarma faltsuak zabaltzen dituzte.
Super-desinformatzaileak eta boterearen algoritmoa
Azterketak X sareko 300 profil eraginkorrenak aztertu ditu, eta horietatik 100ek gutxienez desinformaziozko mezuren bat zabaldu dute. Bi multzotan sailkatu dituzte: desinformatzaileak (10 mezuetatik 1 edo 2 faltsuak) eta super-desinformatzaileak (10etik 3 edo gehiago faltsuak). Super-desinformatzaile gehienak eskuin muturrarekin ideologikoki lerrokatuta daude (%34), baina badira ezkerraren (%30), eskuinaren (%24) eta ezker muturraren (%7) inguruan daudenak ere.
Bonaireren aparkalekuko buloa: adibide paradigmatikoa
2024an sare sozialetan zabaldu zen bulo handienetako bat Bonaireren aparkalekuko uholdeei buruzkoa izan zen. 31 erabiltzailek 41 txio argitaratu zituzten, ustezko hildako kopuru altu bati buruzko informazio faltsua zabalduz. Egileek adierazi dute horrelako kasuek erakusten dutela zein erraza den emozioak pizten dituzten edukien bidez masa handi bati eragitea.
Desinformazioaren hazkunderako faktoreak
Txostenaren egileek diote gaur egungo sare sozialen algoritmoek «sufrimendua, haserrea eta polarizazioa» eragiten duten edukiak saritzen dituztela. Horiei ikusgarritasun handiagoa ematen zaie, eta horrek faltsukeria eta manipulazioaren zabalkundea errazten du.
Gainera, informazioa kontrastatzeko gaitasun falta orokortu batek egoera are larriagoa bihurtzen du. «Gaitasun kritikorik eza eta emozioen bitartez egindako erasoek» gazteak errazago bihurtzen dituzte buloen biktima.
Soluzioak: heziketa eta egiaztapena
Fad Juventud-ek zenbait neurri proposatu ditu egoerari aurre egiteko. Batetik, Google bezalako tresnen erabilera sustatzea informazio iturri fidagarriak bilatzeko eta egiaztatzeko. Bestetik, erakunde publikoei eta politikariei eskatzen die desinformazio-jokabideetan ez erortzeko. Azkenik, gomendatzen dute ez eztabaidatzea zuzenean profil desinformatzaileekin, horrek polarizazioa areagotu dezakeelako.
