San Martingo jaien erdian, Ataungo plazak gaurkoan hartu du gastronomiaren eta tradizioaren festa. Goizeko lehen ordutik, sortzaile eta artisau azoka izan da protagonista, eta eguerdirako, mondejuen usainak hartu du giroa. Plazan jarritako karpan bildu dira dozenaka herritar eta bisitari, Ataungo XIV. Mondeju Lehiaketaren inguruan ospatzeko.
Lehiaketa hasi aurretik, ohikoa den moduan, “herriko mondejuaren lagunaren” saria banatu da. Aurten Inazio Garmendia izan da omendua, urteetan egindako lanagatik eta mondejuaren kultura bizirik mantentzeko erakutsi duen konpromisoagatik. «Gure herriko ondare gastronomikoa bizirik mantentzeko lan egin duten herritarrak omendu nahi ditugu», azaldu dute antolatzaileek.
Lehiaketa estua eta maila handikoa
Saria banatu ondoren, suak eta lapikoak piztu dira. Herriko eta inguruko hainbat talde aritu dira lanean, mondeju onena zeinek prestatuko lehian. Epaimahaikideen arabera, «maila oso altua izan da aurten, eta ezberdintasunak puntu bakarrean geratu dira».
Azken erabakiaren ostean, Xabi Antza izan da garailea, 33 punturekin. Antzak ez du lehen aldia izan: aurrez ere podiumean izan da sarritan —2018an irabazle, 2023an bigarren eta iaz hirugarren—, eta aurten berriro lortu du Ataungo platera preziatua etxera eramatea.
Bigarren postua Egoitz, Ane eta Mikelek osatutako taldearentzat izan da, puntu bakarrera (32), eta hirugarren tokia Joxe Mari Barandiaranentzat, beste puntu baten aldearekin (31). Barandiaranek Jose Inazio Irastortza Zitro-ri eskaini dio bere saria, oroitzapenezko keinu hunkigarri batean.
Antolakuntzako kideek pozik nabarmendu dute gazteen presentzia: «Garrantzitsua da belaunaldi berriak ere tradizio hau bere egitea; horrek bermatzen du mondejuaren transmisioa etorkizunean ere».
Azoka, dastatzea eta zozketa
Lehiaketa amaituta, karpan bildutakoek mondejuak dastatzeko aukera izan dute, eta herriko plazan giro ederra nagusitu da. Jendeak postuetatik erosi eta artisauen lanak miresteko aukera izan du, goiz pasa atsegin batean.
Goizari amaiera emateko, azokan erosketak egin dituztenen artean zozketa berezia egin da: Marijo Barandiaranek irabazi du lehenengo saria, eta Ainara Gorostizuk bigarrena.
Jai giroa eta komunitatearen indarra
San Martingo jaietako egunetako bat izanik, Ataunek komunitatearen indarra eta herri-giroa erakutsi ditu berriz. Gastronomia, artisautza eta lagunartea uztartu dira, eta herritarren artean sumatzen zen sentipen nagusia argia zen: “gure tradizioek bizirik jarraitzen dute”.
Eguerdiko eguzkiaren azpian, mondejuaren usaina eta dantza pausoak nahastu dira plazan. Eta beste urte batez, Ataunek erakutsi du bere festa ez dela soilik iraganaren oroitzapena, baizik eta etorkizunari begirako bizitasunaren adierazpen bat.
